Geliştirme
Pazarlama & Strateji
SEO, web geliştirme, dijital pazarlama ve yapay zeka terimlerinin Türkçe açıklamaları.
50 terim listeleniyor
İki veya daha fazla varyantın karşılaştırılabilir kullanıcı birimlerine rastgele atanarak önceden tanımlanmış metrikler üzerindeki etkisinin ölçüldüğü kontrollü deneydir. Geçerli sonuç için örneklem, test süresi, istatistiksel belirsizlik, çoklu karşılaştırmalar ve koruyucu metrikler dikkate alınmalıdır. Gözlenen fark her zaman nedensel veya pratik olarak anlamlı değildir.
HTML img öğesinin alt niteliğinde bulunan ve görselin amacını veya içerik bağlamını metinle aktaran açıklamadır. Ekran okuyucu kullanan kişiler ve görsel yüklenmediği durumlar için önemlidir; arama sistemlerinin görseli anlamasına da yardımcı olabilir. Dekoratif görseller genellikle boş alt değeri kullanmalı, anahtar kelime yığını yapılmamalıdır.
Kullanıcının bir arama sistemine yazdığı sorguyla ve içeriğin ele aldığı konuyla ilişkili sözcük veya sözcük grubudur. Anahtar kelime araştırması, kullanıcı niyetini, alt konuları ve kullanılan dili anlamaya yardım eder. Kısa ve uzun sorgular yararlı sınıflandırmalardır; yalnızca kelimeyi tekrarlamak sıralama veya trafik garantisi vermez.
Yazılım bileşenlerinin hangi işlemler ve veri biçimleri üzerinden iletişim kuracağını tanımlayan sözleşmedir. Web API'leri HTTP üzerinde REST ilkeleri, GraphQL, RPC veya başka yaklaşımlar kullanabilir; API kavramı yalnızca web ile sınırlı değildir. Kimlik doğrulama, sürümleme, hata modeli, kota ve geriye uyumluluk güvenilir bir API tasarımının parçalarıdır.
Başka bir web sayfasından hedef sayfaya verilen bağlantıdır. Arama sistemleri bağlantıları sayfaları keşfetmek ve aralarındaki ilişkileri değerlendirmek için kullanabilir; bağlantının bağlamı, kaynağı, niteliği ve manipülatif olup olmadığı önemlidir. Her backlink yararlı değildir ve bağlantı satın alma gibi spam uygulamaları görünürlük riski oluşturabilir.
Tanımı kullanılan analitik araca göre değişebilen etkileşimsizlik metriğidir. Google Analytics 4'te bounce rate, etkileşimli olmayan oturumların yüzdesi ve engagement rate'in tersidir; yalnızca tek sayfa görüntüleyip çıkma olarak tanımlanmaz. Yüksek ya da düşük değer bağlam olmadan iyi veya kötü kabul edilmemelidir.
Arama motorunun aynı ya da çok benzer içerik sunan URL kümesinde temsilci olarak seçtiği URL'dir. Site sahibi rel=canonical, yönlendirme ve sitemap gibi yöntemlerle tercih bildirebilir; Google bu yöntemleri sinyal olarak değerlendirir ve farklı bir canonical seçebilir. Canonical etiketi erişimi engellemez ve noindex yerine kullanılmaz.
İçerik veya uygulama yanıtlarını birden fazla ağ noktasından önbelleğe alıp sunabilen dağıtık altyapıdır. İstekler ağ politikalarına göre uygun bir noktaya yönlendirilir; bu nokta her zaman coğrafi olarak en yakın sunucu olmayabilir. CDN gecikmeyi ve kaynak sunucu yükünü azaltabilir, ancak önbellek kuralları, içerik türü ve ağ koşulları sonucu belirler.
Metin veya ses arayüzü üzerinden kullanıcı girdilerine otomatik yanıt veren yazılımdır. Kural tabanlı akış, arama sistemi, doğal dil işleme veya üretken yapay zeka kullanabilir. Destek, yönlendirme, işlem tamamlama ve bilgi toplama amaçlarına hizmet edebilir; kimlik doğrulama, insan devri, gizlilik ve yanlış yanıt yönetimi kullanım tasarımının parçasıdır.
İçeriği oluşturmak, düzenlemek, sınıflandırmak, yetkilendirmek ve yayınlamak için kullanılan yazılımdır. Geleneksel CMS sunum katmanını da içerebilir; headless CMS içeriği API üzerinden ayrı bir arayüze sağlar. CMS editoryal işleri kolaylaştırabilir, ancak kurulum, tema, erişim, güvenlik ve özel geliştirme için teknik bilgi yine gerekebilir.
Belirli bir kitleye yararlı bilgi veya deneyim sunan içerikleri planlama, üretme, dağıtma ve ölçme yaklaşımıdır. Yazı, video, podcast, bülten, araç, araştırma ve etkinlik gibi formatlar kullanılabilir. Marka, talep veya organik görünürlük hedeflerine katkısı; içerik kalitesi, dağıtım, otorite, zaman ve ölçüm modeline bağlıdır.
Gerçek kullanıcı deneyiminin belirli yönlerini ölçen metrik grubudur: LCP yükleme performansını, INP etkileşim yanıtını, CLS ise görsel kararlılığı ölçer. Google'ın güncel Core Web Vitals dokümanı, bu metriklerin arama sistemlerinde kullanıldığını ancak alaka düzeyi ve diğer sinyallerin de sonuçları etkilediğini belirtir. Laboratuvar ve alan verileri farklı amaçlara hizmet eder.
Arama motoru yazılımlarının URL'leri keşfedip sayfa kaynaklarını istemesi ve işlemesi sürecidir. Google Search çalışma modelinde tarama, indekslemeden önceki aşamadır; bağlantılar ve sitemap'ler URL keşfine yardımcı olabilir. Bir URL'nin keşfedilmesi taranacağını, taranması da indeksleneceğini garanti etmez.
Müşteri ve potansiyel müşteri ilişkilerini yönetmek için kullanılan süreç, veri modeli, yönetişim ve yazılım uygulamalarının bütünüdür. CRM sistemleri kişi, şirket, etkileşim, fırsat, destek ve izin verilerini ilişkilendirebilir. Yazılımın kurulması tek başına satış veya memnuniyet artışı sağlamaz; veri kalitesi, benimseme ve süreç tasarımı belirleyicidir.
Kullanıcıya bir sonraki olası eylemi belirten bağlantı, buton veya kısa mesajdır. 'Teklif Al', 'Sepete Ekle' veya 'Kaydol' gibi ifadeler CTA örnekleridir. Etkisi yerleşim, metin, teklif, trafik kaynağı ve kullanıcı niyetine göre değişir; dönüşüm katkısı analitik ve kontrollü testlerle değerlendirilmelidir.
Alan adları için dağıtık ve hiyerarşik kayıt çözümleme sistemidir. A ve AAAA kayıtları adları IP adresleriyle ilişkilendirebilir; MX, TXT, CNAME ve diğer kayıt türleri e-posta, doğrulama ve hizmet yönlendirme gibi farklı amaçlar taşır. TTL, yetkili ad sunucuları, DNSSEC ve önbellek davranışı erişilebilirlik ile değişikliklerin yayılmasını etkiler.
DNS hiyerarşisinde bir ad alanını tanımlayan, insanlar tarafından okunabilir addır; örneğin maviona.com. Bir domain web sitesi, e-posta ve başka hizmetlere ait kayıtları barındırabilir ve tek başına belirli bir sunucu veya sayfa anlamına gelmez. Kısa, ayırt edilebilir ve doğru yönetilen bir ad marka kullanımını kolaylaştırabilir; anahtar kelime içermesi SEO başarısını garanti etmez.
Tanımlanan hedef eylemi gerçekleştiren birimlerin, uygun toplam birimlere oranıdır. Örneğin dönüşüm sayısı oturumlara veya kullanıcılara bölünebilir; payda, zaman aralığı ve dönüşüm tanımı raporda açıkça belirtilmelidir. Farklı araçların ilişkilendirme ve tekilleştirme kuralları sonuçları değiştirebilir.
İzin, sözleşme veya başka bir geçerli hukuki dayanak çerçevesinde alıcılara e-posta ile pazarlama iletişimi gönderme yaklaşımıdır. Hoş geldin dizileri, bültenler, ürün duyuruları ve sepet hatırlatmaları yaygın örneklerdir. Sonuçlar liste kalitesi, teslim edilebilirlik, izin yönetimi, içerik, teklif ve ölçüme bağlıdır; e-posta her durumda en yüksek ROI'yi sağlamaz.
Potansiyel müşterilerin farkındalıktan değerlendirme, satın alma ve elde tutmaya uzanan olası ilerleyişini basitleştirerek gösteren modeldir. Aşamaların adı ve sayısı iş modeline göre değişir; gerçek müşteri yolculuğu doğrusal olmak zorunda değildir ve kişiler aşamalar arasında ileri geri hareket edebilir. Huni, tanımları ve ölçüm kuralları açık olduğunda analiz için yararlıdır.
Google envanterinde ücretli reklam kampanyaları oluşturma, yayınlama ve ölçme platformudur. Google Ads kampanya türleri arama, video, alışveriş ve diğer hedef odaklı seçenekleri içerir; kullanılabilir türler zamanla ve hesap uygunluğuna göre değişebilir. Maliyet ile sonuç; açık artırma, hedefleme, kreatif, teklif, ölçüm ve talebe bağlıdır.
Google'ın web sitesi ve uygulama etkileşimlerini ölçmeye yönelik yönetilen analitik hizmetidir. Google Analytics 4, kullanıcı etkileşimlerini olaylar ve olay parametreleriyle modeller; rapor, keşif, API ve BigQuery çıktılarının kapsamı farklı olabilir. Google'ın veri toplama dokümanı, varsayılan verileri ve tanımlayıcıları açıklar; kurulumun rıza ve hukuk gereksinimleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçerik oluşturma ve saklama katmanını, içeriği kullanıcıya sunan arayüzden ayıran CMS yaklaşımıdır. İçerik API aracılığıyla web, mobil uygulama veya başka istemcilere ulaştırılabilir. Bu ayrım kanal esnekliği sağlayabilir; performans, editör deneyimi, önizleme, güvenlik ve toplam geliştirme maliyeti seçilen ürün ile mimariye bağlıdır.
Tıklama, dokunma, kaydırma veya imleç hareketi gibi olayların sayfa üzerindeki dağılımını renk yoğunluğuyla gösteren görselleştirmedir. Toplu davranış desenlerini keşfetmeye yardımcı olabilir, ancak kullanıcı niyetini veya bir tasarım değişikliğinin nedensel etkisini tek başına açıklamaz. Örneklem, cihaz türü, gizlilik ve kayıt kalitesi yorumlanmalıdır.
Web uygulaması dosyalarını, veritabanlarını veya çalışma süreçlerini ağa bağlı altyapıda çalıştırma hizmetidir. Paylaşımlı, sanal sunucu, adanmış, yönetilen ve bulut tabanlı modeller farklı kontrol ve sorumluluk düzeyleri sunar. Performans, kullanılabilirlik ve güvenlik; barındırmanın yanında uygulama kodu, yapılandırma, CDN, veri katmanı ve operasyon süreçlerine de bağlıdır.
Arama motorunun taradığı içeriği analiz ederek uygun bilgileri arama indeksine ekleme sürecidir. Google'ın açıklamasına göre indeksleme sırasında metin, görsel, video, önemli etiketler ve canonical ilişkileri değerlendirilebilir. İndekslenmek sonuçlarda görünmeye uygunluk sağlar; belirli bir sorguda gösterim veya sıralama garantisi vermez.
Bir kampanya, arama sonucu, e-posta veya başka bir bağlantıdan gelen ziyaretçi için belirli bir amaç etrafında tasarlanan giriş sayfasıdır. Form, satın alma, demo talebi veya içerik tüketimi gibi birincil eylem içerebilir. Başarısı yalnızca sayfa tasarımına değil, teklif-kitle uyumuna, trafik kalitesine, hız ve ölçüm doğruluğuna da bağlıdır.
Bir ürün veya hizmete ilgi gösterebilecek kişi ya da kuruluşlardan, uygun izin ve şeffaflıkla iletişim veya talep bilgisi toplama sürecidir. Form, etkinlik kaydı, demo talebi, içerik indirme ve yönlendirme programları kullanılabilir. Lead sayısı satış kalitesini tek başına göstermez; uygunluk, kaynak, izin, doğrulama ve sonraki süreç birlikte ölçülmelidir.
Belirli tetikleyici, kural ve verilerle pazarlama görevlerini yazılım üzerinden yürütme yaklaşımıdır. E-posta akışları, segment güncellemeleri, lead yönlendirme ve kampanya bildirimleri otomasyona örnektir. Otomasyon tekrar eden işi azaltabilir; yanlış veri, izin veya kural tasarımı hataları daha geniş ölçekte tekrarlayabileceği için izleme ve insan denetimi gerekir.
Meta'nın reklam yöneticisi üzerinden Facebook, Instagram ve uygun diğer Meta yerleşimlerinde yürütülen ücretli kampanyalardır. Meta'nın hedefleme dokümanı geniş ve ayrıntılı kitle seçeneklerini açıklar; sistem teslim sırasında etkileşim sinyallerinden de yararlanabilir. Kullanılabilir hedefleme ve yerleşimler hesap, bölge, politika ve gizlilik koşullarına göre değişir.
Bir sayfanın içeriğini özetlemek için meta name=description öğesinde verilen metindir. Google, arama snippet'ını sayfa içeriğinden otomatik oluşturabilir veya uygun gördüğünde meta açıklamayı kullanabilir. Sabit bir ideal karakter sayısı ya da tıklama artışı garantisi yoktur; açıklama özgün, doğru ve sayfayla uyumlu olmalıdır.
Bir sitenin kendi sayfaları dışında oluşan keşif, itibar ve bağlantı sinyalleriyle ilgili çalışmalardır. Dijital PR, editoryal olarak kazanılmış bağlantılar, marka anılmaları ve sektör görünürlüğü bu kapsama girebilir. Sosyal paylaşım veya bağlantı sayısı tek başına sıralama garantisi değildir; manipülatif bağlantı oluşturma arama motoru politikalarını ihlal edebilir.
Bir sayfanın görünür içeriği ve kaynak kodu üzerinde yapılan optimizasyonlardır. Açıklayıcı başlıklar, içerik kapsamı, dahili bağlantılar, görsel metin alternatifleri, title öğesi ve meta açıklama bu alana girer. Amaç anahtar kelimeyi mekanik olarak tekrarlamak değil, sayfanın amacını kullanıcılar ve arama sistemleri için açık hale getirmektir.
Bir web sitesine arama motorlarının ücretli reklam yerleşimleri dışındaki sonuçlarından gelen ziyaretlerdir. Reklam tıklaması için doğrudan ücret alınmaz, ancak içerik, teknik geliştirme, araştırma ve bakım maliyetleri olabilir. Trafiğin hacmi ve sürekliliği sorgu talebi, sıralama, SERP özellikleri, rekabet ve ölçüm kurallarına göre değişir.
Reklamverenin ücretinin tıklama başına hesaplandığı dijital reklam fiyatlandırma modelidir. Google Ads ve Meta Ads bazı kampanya ve teklif türlerinde tıklama maliyeti kullanabilir, ancak bu platformlardaki her kampanya PPC değildir; gösterim, görüntüleme, dönüşüm veya değer odaklı modeller de bulunabilir. Trafik ve dönüşüm sonucu bütçe harcanmasıyla garanti edilmez.
Bir ürün fikrinin belirli varsayımlarını incelemek için oluşturulan geçici modeldir. Kağıt çizimden tıklanabilir arayüze veya çalışan kod örneğine kadar farklı sadakat düzeylerinde olabilir. Prototip kullanıcı testi ve teknik keşif için kanıt sağlayabilir; üretim sistemi değildir ve maliyet azalması otomatik bir sonuç değildir.
Daha önce bir marka, site, uygulama veya içerikle etkileşmiş kişilere yeniden iletişim kurmayı amaçlayan reklam yaklaşımıdır. Uygulama; platform politikaları, kullanıcı rızası, veri kullanılabilirliği ve bölgesel kurallara bağlıdır. Yeniden pazarlama hatırlanmayı veya dönüşümü artırabilir, fakat her kitle ve kampanya için aynı sonucu vermez.
Aynı içeriğin ve arayüzün ekran boyutu, giriş yöntemi ve cihaz özelliklerine göre kullanılabilir bir düzene uyarlanması yaklaşımıdır. Genellikle esnek grid, medya sorguları, duyarlı görseller ve içerik önceliklendirmesi kullanır. Google responsive tasarımı önerir, ancak ayrı bir mobil sürüm indekslenmenin zorunlu koşulu değildir; mobil içerik bütünlüğü önemlidir.
Bir yatırımın net kazancını maliyetine göre gösteren orandır; yaygın formül (getiri - yatırım maliyeti) / yatırım maliyeti şeklindedir. Dijital pazarlamada gelir, marj, operasyon ve reklam maliyetlerinin kapsamı açıkça tanımlanmalıdır. Reklam gelirinin reklam harcamasına oranı ise ROI ile aynı olmayan ROAS metriğidir.
Bir sayfadaki varlık ve özellikleri makinece okunabilir, standart bir biçimde açıklayan işaretlemedir. Google Search JSON-LD, Microdata ve RDFa biçimlerini destekler ve çoğu uygulamada JSON-LD'yi önerir. Geçerli işaretleme bir sayfayı zengin sonuçlara uygun hale getirebilir, ancak zengin sonuç gösterimini veya sıralamayı garanti etmez.
Güncel pazarlama kullanımında çoğunlukla arama motorlarındaki ücretli reklam faaliyetlerini ifade eder. Bazı kaynaklar SEM'i SEO'yu da kapsayan daha geniş bir üst terim olarak kullanır; rapor ve sözleşmelerde kapsam açıkça belirtilmelidir. Anahtar kelime, teklif, reklam metni, açılış sayfası ve dönüşüm ölçümü ücretli arama yönetiminin temel parçalarıdır.
Bir web sitesinin taranmasını, anlaşılmasını ve ilgili organik aramalarda görünür olmasını destekleyen teknik, içerik ve tanıtım çalışmalarının bütünüdür. Google'ın SEO Başlangıç Kılavuzu, arama motoruna özel hilelerden çok kullanıcıya yararlı ve erişilebilir içerik üretmeyi önerir. SEO görünürlüğü artırabilir, ancak belirli bir sıralama veya trafik sonucu garanti etmez.
Search Engine Results Page ifadesinin kısaltmasıdır ve bir sorgudan sonra gösterilen sonuç arayüzünü belirtir. Organik bağlantılar, reklamlar, yerel sonuçlar, görseller, videolar, öne çıkan yanıtlar veya diğer arama özellikleri sorguya göre yer alabilir. SERP düzeni kullanıcı, cihaz, konum ve arama sistemine göre değişebilir.
Bir sayfanın yüklenmesi, görünür hale gelmesi ve kullanıcı etkileşimine yanıt vermesiyle ilgili performans özelliklerinin genel adıdır. Hız; ağ, sunucu, önbellek, JavaScript, görseller ve cihaz gibi birçok etkene bağlıdır. Google sayfa deneyimini birden fazla sinyalle değerlendirir; iyi hız ve Core Web Vitals değerleri yararlı olsa da üst sıralama garantisi değildir.
Günlük dilde SSL sertifikası denilen dijital sertifika, modern HTTPS bağlantılarında TLS protokolünün sunucu kimliğini doğrulamasına ve şifreli oturum kurmasına yardım eder. Sertifika tek başına sitenin güvenilir işletildiğini veya zararlı içerik barındırmadığını kanıtlamaz. Süre sonu, alan adı eşleşmesi, sertifika zinciri ve özel anahtar güvenliği doğru yönetilmelidir.
Arama motorlarının bir sitenin uygun URL'lerini bulmasını, taramasını, işlemesini ve anlamasını kolaylaştıran teknik çalışmalardır. HTTP durumları, robots.txt, sitemap, canonical sinyalleri, dahili bağlantılar, render edilebilirlik, yapılandırılmış veri ve sayfa deneyimi bu kapsama girebilir. Sağlam teknik altyapı gereklidir, fakat tek başına yüksek sıralama sağlamaz.
Kullanıcının bir dijital ürünle etkileştiği görsel ve etkileşimli arayüz öğelerini tasarlama disiplinidir. Düzen, tipografi, renk, ikon, form, durum, geri bildirim ve hareket davranışlarını kapsar. UI, kullanıcı deneyiminin bir bölümüdür; araştırma, içerik, performans ve uçtan uca akış gibi UX alanlarının tamamının yerine geçmez.
Bir ürün veya hizmetle etkileşimin kullanılabilirlik, erişilebilirlik, bilgi mimarisi, içerik, performans ve algı boyutlarını araştırıp tasarlama disiplinidir. Kullanıcı araştırması, görev akışları, prototipler ve kullanılabilirlik testleriyle kararlar doğrulanabilir. İyi UX çalışması riski azaltabilir; belirli bir dönüşüm veya memnuniyet sonucu bağlama ve ölçüme bağlıdır.
Bir ekranın bilgi hiyerarşisini, temel yerleşimini ve etkileşim bölgelerini gösteren şematik taslak modelidir. Çoğunlukla düşük ayrıntılı hazırlanır, ancak amaca göre daha ayrıntılı da olabilir. Görsel stil tamamlanmadan önce ekiplerin yapı, içerik ve kullanıcı akışı hakkında ortak karar vermesine yardımcı olur.
Algılama, tahmin, sınıflandırma, dil işleme, planlama veya içerik üretimi gibi görevleri gerçekleştiren hesaplamalı yöntemler alanıdır. Makine öğrenmesi, derin öğrenme ve üretken modeller bu alanın alt yaklaşımlarıdır. ChatGPT ve Claude üretken yapay zeka asistanı örnekleridir; çıktıları olasılıksaldır ve doğruluk, taraflılık, gizlilik ile insan denetimi gereksinimleri kullanım bağlamına göre değerlendirilmelidir.
